تاریخچه ون کلیف؛ از وندوم پاریس تا طلای طرح شبدر
اسم ونکلیف را بیشتر با یک شبدر چهاربرگ می‌شناسیم. پشت این نقش، خانه جواهر ونکلیف اند آرپلز است که از ۱۹۰۶ در شماره ۲۲ میدان وندوم پاریس کار می‌کند. شهرتی که از یک ایده شروع شد و در دنیای صنعت و جواهر جهانی شد. با ما همراه باشید تا بیشتر درباره تاریخچه ون کلیف یا همان ون کلیف آرپلز بیشتر بدانیم.
این خانه از کجا شروع شد؟
شروع کار به یک ازدواج در پاریس برمی‌گردد. در سال ۱۸۹۵ آلفرد ونکلیف با استل آرپلز ازدواج کرد. هر دو از خانواده‌های جواهر همین شهر بودند.
یازده سال بعد این وصلت به یک بوتیک رسید. در ۱۹۰۶ آلفرد با برادر استل، که به شارل آرپلز معروف است، شریک شد و فروشگاه را در ۲۲ میدان وندوم باز کرد. ژولین آرپلز در ۱۹۰۸ و لویی آرپلز در ۱۹۱۲ به خانه پیوستند. وندوم همان سال‌ها هم مرکز جواهر پاریس بود. این آدرس هنوز ویترین اصلی برند است و خانه از آنجا جابه‌جا نشده.
در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ شکل آشنای طرح‌ها ساخته شد. رنه پویسان، دختر آلفرد و استل، در این دوره هدایت هنری را دست داشت. طبیعت، گل، رقص و قطعه‌هایی که شکل پوشیدنشان عوض میشود، از همان سال‌ها در کارها تکرار شد.
چه چیزی اسم ونکلیف را نگه داشت؟
سه ویژگی، بیشتر از شعار، این اسم را ماندگار کرده است. در ۱۹۳۳ تکنیک میستری‌ست (Mystery Set) ثبت شد. سنگ‌ها روی ریل‌های طلا طوری کنار هم می‌نشینند که فلز از رو دیده نمیشود و سطح کار یکدست به نظر می‌رسد. تراش هر سنگ وقت‌گیر است. این روش هنوز امضای قطعات خاص خانه ون کلیف آرپلز است.
بسیاری از طرح‌ها برای یک موقعیت ثابت ساخته نشده‌اند. گردنبند می‌تواند دستبند شود و یک گیره می‌تواند جایش را عوض کند. بخش مهمی از هویت ونکلیف اند آرپلز همین تبدیل‌پذیر بودن است. نقش‌ها زود خوانده می‌شوند. شبدر برای شانس است، گل برای طبیعت، و بالرین برای حرکت. لازم نیست برای فهمیدنشان متخصص جواهر باشید.
کدام طرح‌ها هنوز شناخته می‌شوند؟
الحمرا
الحمرا (Alhambra) معروف‌ترین مجموعه ونکلیف است. در ۱۹۶۸ اولین قطعه‌اش ساخته شد: یک گردنبند بلند با بیست شبدر از طلای زرد و لبه دانه‌دوزی‌شده. خانه ون کلیف آرپلز این نقش را نشانه خوش‌شانسی معرفی کرد و خیلی زود به علامت شناخته‌شده برند تبدیل شد.
در قطعات اصل، کنار طلا سنگ‌هایی مثل مالاکیت سبز، اونیکس سیاه و صدف مادرمروارید می‌نشیند. مدل وینتیج (Vintage) به همان اندازه و لبه دانه‌ای اول وفادار است و مدل سوییت (Sweet)، با نقش ریزتر، برای پوشش روزانه سبک‌تر دیده میشود. خط‌های بعدی اندازه، رنگ و ترکیب نقش را عوض کرده‌اند. بیشتر طلاهایی که در ایران به نام طرح ونکلیف فروخته میشود از همین شبدر ایده گرفته است.
گردنبند زیپ
زیپ جواهرنشان در ۱۹۳۸ ثبت شد. خودِ گردنبند زیپ حوالی ۱۹۵۰ ساخته شد و سال ۱۹۵۱ به‌شکل قطعه‌ای دیده شد که با کشیدن زیپ، از گردنبند به دستبند تبدیل میشود. ایده از یک وسیله روزمره آمده و اجرای آن در رده جواهر گران خانه است.
سنجاق بالرین
اولین سنجاق‌های بالرین در ۱۹۴۱ ساخته شدند. صورت رقصنده اغلب یک الماس رزکات است و دامن از سنگ‌های ریز طوری چیده میشود که حرکت را نشان بدهد. این مدل را معمولاً به لباس شب می‌زنند.
پس‌پارتو
پس‌پارتو (Passe-Partout) مربوط به اواخر دهه ۱۹۳۰ است. یک قطعه با این سیستم به چند شکل پوشیده میشود: گردنبند، دستبند یا کمربند. ارزش کار فقط در خودِ سنگ نیست. جواهر برای یک مهمانی واحد طراحی نشده است. ساعت‌های نمایشی و عطر هم بعدها به کار خانه اضافه شد. از ۱۹۹۹ ونکلیف اند آرپلز بخشی از گروه ریچمونت است، بوتیک وندوم سر جایش مانده، و شهرت عمومی برند هنوز روی جواهر است. در این میان، شبدر الحمرا شناخته‌شده‌ترین طرح برای عموم است.
تاج شهبانو در این تاریخ کجا قرار می‌گیرد؟
برای خواننده ایرانی، یک فصل این تاریخ نزدیک‌تر از خود وندوم پاریس ون کلیف است. در ۱۳۴۶ خانه ونکلیف تاج، گردنبند و گوشواره تاج‌گذاری فرح پهلوی را ساخت. سنگ‌ها از خزانه جواهرات ملی انتخاب شدند. چون خروج آنها از ایران مجاز نبود، انتخاب سنگ و سوار کردن نهایی در تهران انجام شد. در تاج ۱۴۶۹ الماس به کار رفته و امروز این تاج جزو جواهرات ملی است.
در همان دهه سفارش‌هایی هم برای چهره‌هایی مثل پرنسس گریس موناکو ثبت شده است. این اسم‌ها کیفیت یک دستبند روزانه را عوض نمی‌کنند. فقط دامنه کار خانه طراحی و جواهر ون کلیف را نشان می‌دهند: از ویترین وندوم تا جواهر سفارشی یک مراسم رسمی.
کدام مدل ونکلیف طلا برای من مناسب است؟
انتخاب را با سه چیز جمع کنید: تعداد گل، رنگ، و قطعه‌ای که واقعاً می‌پوشید. تک‌گل سبک‌تر است و برای هر روز راحت‌تر است. مدل سه‌تایی و پنج‌تایی خط دستبند یا گردنبند را شلوغ‌تر می‌کنند. وقتی هدیه باید از دور هم خوانده شود، این مدل‌ها انتخاب روشن‌تری‌اند. تراش‌دار و مینیمال آرام‌ترند. مدل توخالی معمولاً وزن کمتری دارد. سبز به استایل رسمی نزدیک‌تر است. مشکی هم با لباس روشن می‌نشیند و هم با تیره. سفید، صورتی و فیروزه‌ای برای استفاده روزانه انتخاب را بازتر می‌گذارند. آبی و بنفش خاص‌ترند. اگر بیشتر لباس‌هایتان ساده است، همین دو رنگ زودتر دیده می‌شوند.
سؤال‌های متداول
تاریخچه ونکلیف از چه سالی شروع میشود؟
ازدواج آلفرد ونکلیف و استل آرپلز در ۱۸۹۵ بود. خودِ برند در ۱۹۰۶ و در میدان وندوم پاریس تأسیس شد.
الحمرا چیست؟
الحمرا از ۱۹۶۸ با نقش شبدر چهاربرگ عرضه شد. اولین قطعه یک گردنبند بیست‌تایی از طلای زرد بود و برند آن را نشانه خوش‌شانسی می‌داند.
طلای طرح ونکلیف اصل است؟
نه. طرح ونکلیف طلای ۱۸ عیار است و در ایران ساخته میشود. قطعه اصل فقط از مسیر رسمی ونکلیف اند آرپلز می‌آید.
سخن آخر
تاریخچه ونکلیف از ازدواج ۱۸۹۵ و بوتیک ۱۹۰۶ در وندوم شروع شد. میستری‌ست، قطعه‌های تبدیل‌پذیر و شبدر الحمرا این اسم را در جواهر جهان نگه داشته‌اند. برای مخاطب ایرانی، تاج شهبانو در ۱۳۴۶ هم بخشی از همین تاریخ است.
